Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında okullardaki ölçme ve değerlendirme sistemini baştan aşağı değiştiriyor. Yayımlanan yeni Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) Kılavuzu ile sınav kâğıtları EBA altyapısına entegre edilen yapay zeka algoritmalarıyla hazırlanacak, öğretmenlerin soru hazırlama yetkisi kısıtlanacak ve okullar arası çapraz denetim uygulanacak. Resmi ve özel tüm ortaokul ile liselerdeki yazılı sınavları kapsayan sistem, 26 Ekim 2026 Pazartesi günü yürürlüğe giriyor. Ancak yapay zekalı yeni model, eğitim sendikalarının sert tepkisiyle karşılaştı.
SORULARI YAPAY ZEKA HAZIRLAYACAK
Yeni sistemle birlikte resmî ve özel ortaokul ile liselerdeki (5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 ve 12. sınıflar) tüm temel derslerin yazılı sınavları merkezî soru havuzuna bağlanıyor. EBA altyapısındaki yapay zeka, beceri temelli açık uçlu soruları otomatik olarak seçecek. Sınıftaki ders öğretmenleri ve okul zümreleri ise sınavlara yalnızca iki adet açık uçlu soru ekleyebilecek ve sistemden gelen soruları en fazla iki kez değiştirebilecek. Milletlerarası okullar, akşam liseleri, MESEM ve özel eğitim uygulama okulları ise bu uygulamanın dışında tutulacak.
SINAVLAR 4 SAYFAYI GEÇMEYECEK
Sistem kapsamında basılan sınav kâğıtları en fazla 4 sayfa olacak ve sınav gizliliği en üst düzeyde tutulacak. Sınavlar tamamlandıktan sonra öğretmenler, her öğrencinin aldığı puanı soru bazlı olarak e-Okul sistemine tek tek işleyecek. Bunun yanı sıra, okullar arasındaki ölçme standartlarını denetlemek amacıyla komşu okul öğretmenlerinin katıldığı çapraz denetim mekanizması işletilecek.
"ÖĞRETMENLERİN MESLEKİ BİRİKİMİ YOK SAYILIYOR"
Manşet Haber’e konuşan Eğitim-İş Genel Başkanı Kadem Özbay, Kılavuz’un öğretmenin soru hazırlama yetkisini sınırlandıran ve e-Okul veri girişini angaryaya dönüştüren maddelerine karşı Danıştayda yürütmenin durdurulması ve iptal davası açtıklarını duyurdu. Özbay şu ifadeleri kullandı:
"Sınıf içindeki ölçme ve değerlendirme öğretmenin uzmanlığının ayrılmaz bir parçasıdır. Öğrencisini tanıyan, öğrenme sürecini izleyen öğretmene 'Soruları merkezden belirledik, iki soruya da sen karar ver' denilemez. Bu, öğretmenin mesleki birikimini ve itibarını yok saymaktır. Yapay zeka öğretmenin yararlanacağı bir araç olabilir ama onun yerine karar veremez. Öğretmeni talimatları yerine getiren mekanik bir işe dönüştürmeyi kabul etmiyoruz."
"180 ÖĞRENCİNİN 1.800 CEVABI ÖĞRETMENE AĞIR BİR YÜK"
Manşet Haber’e konuşan bir diğer isim Hürriyetçi Eğitim Sen Genel Başkanı Levent Kuruoğlu ise sistemin hem fırsat eşitliğini zedelediğini hem de öğretmenlere büyük bir bürokratik yük getirdiğini vurguladı. Kuruoğlu değerlendirmesinde şunlara dikkat çekti:
"Doğu-Batı, köy-şehir veya devlet-özel okul arasındaki imkân makası açıkken ortak yapay zeka sorularıyla değerlendirme yapmak eşitsizlikleri daha da derinleştirir. Sınava kısa süre kala 'Biz hazırladık, siz uygulayın' anlayışıyla sistem yönetilemez. Ortalama 30 kişilik altı sınıfa giren bir öğretmen için 10 soruluk tek sınav, 180 öğrencinin 1.800 cevabını e-Okul’a soru bazlı işlemek demektir. 'İşi kolaylaştırıyoruz' demekle bu yük ortadan kalkmıyor. Bütün hazırlığı son güne, sistemin yükünü ve öğrencinin eksiğini öğretmenin fedakârlığına bırakarak eğitim yönetilemez."
