UNESCO'nun 2026 eğitim raporu, dünya genelinde okula erişim ve eğitimi tamamlama süreçlerinde yaşanan eşitsizlikleri gözler önüne serdi. Rapora göre 273 milyon çocuk ve genç okul dışında kalırken eğitim hedeflerine ulaşmada ilerleme yavaşladı.
EĞİTİM DIŞINDA KALANLARIN SAYISI ARTIYOR
UNESCO verilerine göre 2024 yılında dünya genelinde 273 milyon çocuk ve genç eğitim dışında kaldı. Bu sayı, 2015 yılına kıyasla yaklaşık 9 milyonluk artışa karşılık geliyor. Özellikle düşük gelirli ülkelerde tablo ağırlaştı. Bu ülkelerde okul dışındaki çocuk ve genç sayısı 2015'ten bu yana yüzde 29 arttı.
130 MİLYON GENÇ LİSE EĞİTİMİNE ERİŞEMİYOR
Raporda, okul dışında kalanların 130 milyonunun lise çağında olduğu belirtildi. İlkokul çağındaki çocukların sayısı 79 milyon, ortaokul çağındakilerin sayısı ise 64 milyon olarak hesaplandı. Eğitime erişimdeki sorunlar, okul çağları arasında farklılık gösterirken özellikle lise düzeyindeki yüksek sayı dikkat çekti.
LİSE EĞİTİMİNİ TAMAMLAMA ORANI YÜZDE 61
UNESCO, okullaşma oranlarının yanı sıra öğrencilerin eğitimlerini tamamlama durumunu da değerlendirdi. 2000 yılından bu yana ilkokulu tamamlama oranı yüzde 77'den yüzde 88'e, ortaokulu tamamlama oranı yüzde 60'tan yüzde 78'e yükseldi. Lise eğitiminde ise bu oran yüzde 37'den yüzde 61'e çıktı. Eğitimini tamamlayan öğrenci oranındaki artışa rağmen dünya genelinde evrensel ortaöğretim hedefine ulaşılması uzun vadeli bir sorun olmaya devam ediyor.
EĞİTİMDE FIRSAT EŞİTLİĞİ SINIRLI KALDI
Raporda, eğitim finansmanının dezavantajlı gruplara ulaşmasında önemli eksiklikler bulunduğu belirtildi. UNESCO'nun değerlendirmesine göre ülkelerin onda birinden daha azında eğitim kaynaklarının dezavantajlı kesimlere yönlendirilmesini güçlü biçimde destekleyen finansman politikaları bulunuyor. Ayrıca ilköğretim ve ortaöğretim düzeyinde ülkelerin üçte biri kır-kent eşitsizliklerine, yarısı ise gelir durumuna bağlı eğitim farklılıklarına ilişkin veri paylaşmıyor.
TÜRKİYE EĞİTİME ERİŞİMDE ÖNE ÇIKTI
Raporda bazı ülkelerin okul dışında kalma oranlarını önemli ölçüde azaltmayı başardığı da vurgulandı. Türkiye ve Gürcistan, 2000 yılından bu yana gençlerde okul dışında kalma oranını en az yüzde 80 düşüren ülkeler arasında gösterildi. UNESCO, bu gelişmeleri eğitimde ilerlemenin mümkün olduğuna örnek gösterirken ülkelerin kendi koşullarına uygun ve uzun vadeli politikalar geliştirmesinin önemine dikkat çekti.
