Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938'de saat 09.05'te Dolmabahçe Sarayı'nda hayata veda etti. Millî Mücadele'ye liderlik eden ve Cumhuriyet'in kuruluşuna öncülük eden Atatürk'ün vefatı, Türkiye genelinde büyük üzüntüye neden oldu. Aradan 88 yıl geçerken Atatürk'ün yaşamının son günleri, vefat haberinin duyurulması ve ardından düzenlenen törenler yeniden hatırlanıyor.
DOLMABAHÇE'DE SON GÜNLER: 10 KASIM'A NASIL GELİNDİ?
1938 yılında sağlık sorunları ağırlaşan Atatürk, yaşamının son döneminde İstanbul'da doktorların gözetiminde tedavi gördü. Rahatsızlığına rağmen devlet işleriyle ilgilenmeyi sürdürdü.
Atatürk, 29 Ekim 1938'de Cumhuriyet'in 15. yıl dönümü dolayısıyla Türk ordusuna bir mesaj yayımladı. Hastalığı nedeniyle 1 Kasım'daki Türkiye Büyük Millet Meclisi açılışına katılamadı. Hazırladığı konuşmayı Başbakan Celal Bayar okudu.
17 Ekim'de ilk kez ağır komaya giren Atatürk, iki gün sonra bu durumdan çıktı. Ancak 8 Kasım'da ikinci kez komaya girmesinin ardından bilincini yeniden kazanamadı.
Dolmabahçe Sarayı'nda doktorların gözetimi altında geçen son iki günün ardından 10 Kasım 1938 Perşembe sabahı saat 09.05'te yaşamını yitirdi.
10 KASIM 1938'DE NELER YAŞANDI?
Atatürk'ün vefatı, tedavisini yürüten doktorların hazırladığı resmî raporla kayda geçirildi. Sağlık durumunun gece boyunca ağırlaştığı belirtilen raporda, 10 Kasım sabahı hayatını kaybettiği bildirildi.
Cumhuriyet'in kurucusunun ölüm haberi, aynı gün hükûmet tarafından kamuoyuna duyuruldu. Haber, Türkiye'de büyük üzüntüyle karşılandı. Atatürk'ün vefatı uluslararası alanda da geniş yankı buldu.
Atatürk'ün Türk bayrağına sarılı tabutu, 16 Kasım'da Dolmabahçe Sarayı'nın büyük tören salonunda halkın ziyaretine açıldı. Vatandaşlar üç gün boyunca Cumhuriyet'in kurucusuna son görevlerini yerine getirmek için saraya geldi.
19 Kasım'da cenaze namazının kılınmasının ardından Atatürk'ün naaşı İstanbul'dan Ankara'ya götürülmek üzere uğurlandı. Cenazeyi taşıyan Yavuz zırhlısı İzmit'e ulaştı. Buradan özel trene alınan naaş, 20 Kasım'da Ankara'ya getirildi.
21 Kasım'da devlet yöneticilerinin, yabancı temsilcilerin ve vatandaşların katıldığı törenin ardından Atatürk'ün tabutu Ankara Etnografya Müzesi'nde hazırlanan geçici kabre yerleştirildi.
88 YIL SONRA ATATÜRK'ÜN MİRASI YAŞAMAYA DEVAM EDİYOR
Atatürk'ün naaşı, Etnografya Müzesi'nde yaklaşık 15 yıl kaldı. Anıtkabir'in tamamlanmasının ardından 10 Kasım 1953'te düzenlenen törenle bugünkü ebedî istirahatgâhına nakledildi.
Millî Mücadele'nin ardından Cumhuriyet'in kuruluşuna öncülük eden Atatürk, eğitimden toplumsal yaşama uzanan değişimlerin de öncüsü oldu.
Cumhuriyet döneminde eğitim ve öğretimin birleştirilmesi, yeni Türk harflerinin kabulü ve okuma yazmanın yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar, Atatürk'ün gelecek kuşaklara bıraktığı mirasın önemli bir bölümünü oluşturdu.
10 Kasım, bu nedenle yalnızca bir ölüm yıl dönümü değil, Cumhuriyet'in kuruluş sürecinin ve Atatürk'ün yaşamı boyunca yürüttüğü çalışmaların hatırlandığı bir gün olarak önem taşıyor.
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, aramızdan ayrılışının 88. yılında saygı, minnet ve özlemle anılıyor.
