Türk Eğitim Derneğinin düşünce kuruluşu TEDMEM, COP31 kapsamında yayımladığı raporda eğitim sisteminin iklim değişikliğine karşı güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Aşırı sıcaklar, seller ve kuraklık gibi olayların eğitimin sürekliliğini tehdit ettiğine dikkat çekilen raporda, okulların dayanıklılığının artırılması ve iklim eğitiminin geliştirilmesi için 7 öneri sunuldu.
Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, Türk Eğitim Derneğinin düşünce kuruluşu TEDMEM tarafından eğitim sisteminin iklim değişikliğine uyumunu ele alan bir rapor hazırlandı.
"Yeşil Eğitim: Türkiye'de İklim Dirençli Bir Eğitim Sistemi İçin Değerlendirme ve Öneriler" başlıklı çalışmada, iklim kaynaklı afetlerin çocukların eğitim hakkını ve okullardaki öğrenim süreçlerini olumsuz etkilediği belirtildi. Eğitim sisteminin bu risklere karşı güçlendirilmesi için okul altyapısından öğretmen yetiştirmeye kadar kapsamlı adımlar atılması gerektiği vurgulandı.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EĞİTİMDE EŞİTSİZLİĞİ ARTIRIYOR
Raporda, dünya genelinde yaklaşık 1 milyar çocuğun iklim ve çevre tehlikelerinin yoğun olduğu ülkelerde yaşadığına dikkat çekildi. İklim kaynaklı eğitim kesintilerinden etkilenen öğrencilerin yüzde 74'ünün düşük ve alt-orta gelirli ülkelerde bulunduğu belirtildi.
Eğitim sonuçlarını iyileştirmeye yönelik yatırımların, 275 milyon çocuğun karşı karşıya olduğu iklim risklerini önemli ölçüde azaltabileceği ifade edildi.
Lise düzeyinde iklim eğitiminin yaygınlaştırılmasıyla 2020-2050 döneminde yaklaşık 18,8 milyar ton karbon salımının önlenebileceği aktarıldı. Bir yıllık ilave eğitimin iklim duyarlılığını ortalama yüzde 8,6 artırdığına ilişkin araştırma bulgusu da raporda yer aldı.
TÜRKİYE'NİN İKLİM POLİTİKALARINDA EĞİTİME DAHA FAZLA YER VERİLMELİ
TEDMEM'in raporunda, Türkiye'nin küresel karbon salımlarında 15'inci sırada yer aldığı, çocukların iklim ve çevre tehlikelerine maruziyeti bakımından ise 163 ülke arasında 97'nci sırada bulunduğu kaydedildi.
Türkiye'nin 2053 Uzun Dönemli İklim Stratejisi'nde eğitimin, karbon salımlarının azaltılması ve iklim değişikliğine uyum konusunda ayrı bir sektör olarak tanımlanmadığı belirtildi. Ayrıca 2025 yılında kabul edilen İklim Kanunu'nda eğitime sınırlı düzeyde yer verildiğine dikkat çekildi.
Bu kapsamda okul binaları, öğretim programları, öğretmen yetiştirme ve finansman gibi alanların iklim politikalarına dahil edilmesi gerektiği vurgulandı.
EĞİTİM SİSTEMİ İÇİN 7 ÖNERİ AÇIKLANDI
TEDMEM, iklim değişikliğine karşı daha dayanıklı bir eğitim sistemi oluşturulması amacıyla 7 temel öneri sundu.
İlk olarak çocukların eğitim hakkının korunması ve okulların aşırı sıcaklar, seller ve diğer iklim kaynaklı afetlere karşı güçlendirilmesi istendi. Afet dönemlerinde eğitimin kesintiye uğramaması ve risk altındaki çocukların öncelikli olarak desteklenmesi gerektiği belirtildi.
İkinci öneride, eğitimin iklim mevzuatında açık biçimde yer alması gerektiğine dikkat çekildi. Okul altyapısı, öğretmen yetiştirme, izleme ve finansman konularındaki sorumlulukların ölçülebilir şekilde belirlenmesi önerildi.
Üçüncü olarak eğitim sisteminin yeşil dönüşümü için yeterli ve adil finansman sağlanması çağrısı yapıldı. Kaynakların ihtiyaçları daha fazla olan bölgelere, okullara ve çocuklara öncelik verilerek dağıtılması gerektiği ifade edildi.
Dördüncü öneride, okullarda temiz enerji kullanımının yaygınlaştırılması ve yenilenebilir enerji yatırımlarının desteklenmesi istendi. Karbon denkleştirme mekanizmalarının şirketlerin kendi salımlarını azaltma sorumluluğunun yerine geçmemesi gerektiği de belirtildi.
Beşinci öneride, eğitim kurumları için kapsayıcı yeşil okul standartlarının geliştirilmesi gerektiği vurgulandı. Bu standartların yalnızca enerji verimliliğini değil, okulların bütününü kapsaması ve uzman denetimine açık olması önerildi.
Altıncı öneride, iklim ve çevre konularının farklı derslere ve eğitim kademelerine dahil edilmesi istendi. Bağımsız çevre ve iklim dersinin güçlendirilmesi, öğretmenlerin mesleki gelişiminin desteklenmesi ve öğrencilerde korku ile umutsuzluk oluşturabilecek içeriklerin gözden geçirilmesi gerektiği ifade edildi.
Son öneride ise mesleki eğitimin yeşil dönüşüme hazırlanması gerektiği belirtildi. Yeşil becerilerin belirli mesleklerle sınırlı tutulmadan bütün mesleki eğitim programlarına ve atölye çalışmalarına yansıtılması çağrısında bulunuldu.
OKULLARIN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE KARŞI GÜÇLENDİRİLMESİ İSTENDİ
TEDMEM, eğitim sisteminin iklim değişikliğinden etkilenen bir alan olmasının yanı sıra iklimle mücadelede de önemli bir rol üstlenebileceğini vurguladı.
Raporda, okulların afetlere dayanıklı hale getirilmesi, öğretmenlerin iklim eğitimi konusunda desteklenmesi ve öğrencilerin çevre bilincinin geliştirilmesi gerektiği belirtildi. Çocukların ve gençlerin iklim politikalarına ilişkin karar alma süreçlerine katılımının artırılması da önerildi.
Antalya'da düzenlenen COP31'in, Türkiye'de iklim değişikliğine dayanıklı bir eğitim sistemi oluşturulması için somut adımlar atılmasına fırsat sunduğu ifade edildi.
