Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), görme engelli adaylara farklı sınavlarda aynı ek süreyi veren Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi’ne (ÖSYM) 40 bin lira idari para cezası verdi. Kurum, sınavların özellikleri ayrı ayrı değerlendirilmeden süre belirlenmesini engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlali saydı. Soru kitapçıklarının yazı puntosuna ilişkin iddiada ise ihlal bulmadı.
Başvuran Ne Talep Etti?
Yüzde 80 görme kaybı bulunan bir kişi, YDS, YÖKDİL ve ALES’te kendisine verilen 14 punto soru kitapçığının ve 30 dakikalık ek sürenin yetersiz olduğunu belirterek TİHEK’e başvurdu. Bu koşullarda tüm soruları yanıtlayamadığını bildirdi.
Başvuran, EKPSS’de sınav süresinin yüzde 50’si kadar ek süre verilmesi sayesinde soruları zamanında okuyabildiğini aktardı. Az gören adaylar için daha büyük punto ve sınav süresinin yüzde 50’si oranında ek süre istedi. Okuyucu veya işaretleyici desteği sağlandığında da ek süre verilmesi gerektiğini belirtti.
ÖSYM Hangi Gerekçeleri Sundu?
ÖSYM, inceleme sırasında verdiği yazılı görüşte özel durumu bulunan adayların ihtiyaçlarına yönelik uygulamalar yürüttüğünü bildirdi. Gerektiğinde okuyucu ve işaretleyici desteği sağlandığını, adayların ihtiyaç duyduğu cihaz ve materyalleri kullanmasına izin verildiğini aktardı.
Merkez, EKPSS’deki yüzde 50 ek sürenin bilimsel değerlendirmeler ve uzman görüşleri doğrultusunda belirlendiğini ifade etti. Diğer sınavlarda daha büyük puntolu kitapçık hazırlanmasının ise sınavların içerik ve soru yapılarındaki farklılıklar nedeniyle teknik olarak mümkün olmadığını savundu.
TİHEK Ek Süreyi Neden Yetersiz Buldu?
TİHEK, sınavların süresi ve soru yapısı farklı olmasına rağmen görme engelli adaylara aynı 30 dakikalık ek sürenin verilmesini değerlendirdi. Kurul, her sınav için ayrı inceleme yapılarak uygun sürenin belirlenmesi gerektiğine karar verdi.
Kararda ek sürenin amacı şu sözlerle açıklandı:
“Bu yönüyle aslında bu süre ek süreden daha çok engelli bireyler için telafi süresini ifade etmektedir.”
Kurul, sınavlara göre farklı süre belirlenmesinin ÖSYM’ye aşırı veya orantısız bir yük getirmeyeceğini belirtti. Bu nedenle makul düzenleme yükümlülüğüne aykırı davranıldığına ve engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine hükmetti. Punto büyüklüğü konusunda ise ihlal kararı vermedi.
