Bir çocuk, kendisine kelime listesi verilmeden konuşma seslerini nasıl ayırt etmeyi öğreniyor? Princeton Üniversitesi araştırmacıları, bu soruya yanıt bulmak için çocukların günlük yaşamlarından elde edilen ses kayıtlarıyla yapay zekâ modelleri geliştirdi. Science dergisinde 5 Kasım 2026'da yayımlanan çalışma, duyulan bilgilerin yeniden işlenmesinin dil öğrenimindeki olası rolüne odaklandı.
ÇOCUKLARIN İLK ÜÇ YILI İNCELENDİ
Araştırmanın temelini, 15 ailenin katıldığı “İlk 1.000 Gün” projesi oluşturdu. Çocukların doğumdan yaklaşık üç yaşına kadar duydukları konuşmalar kaydedildi.
Bilim insanları, sekiz çocuğun verilerinden yararlanarak her biri farklı konuşma deneyimine sahip yapay zekâ modelleri oluşturdu. Sistemlere hazır kelime bilgisi verilmeden, doğal konuşma akışındaki ses örüntülerini öğrenip öğrenemeyecekleri test edildi.
SADECE DİNLEMEK YETERLİ OLMADI
İlk aşamada modellerin konuşmaları günlük sırasıyla işlemesi, kelimeleri öğrenmeleri için yeterli olmadı. Araştırmacılar bunun üzerine insan beyninin uyku sırasında bilgileri yeniden işlemesinden esinlenerek modellerin yakın zamanda duydukları sesleri tekrar değerlendirmesini sağladı. Yeni yöntemle yapay zekâ, konuşma seslerini birbirinden ayırmaya ve tekrar eden kelime biçimlerini tanımaya başladı.
ÖĞRENME HIZINDAKİ FARKLAR İNCELENDİ
Araştırmada modellerin gelişimi, kayıtları kullanılan çocukların gerçek kelime öğrenme hızlarıyla karşılaştırıldı. Sonuçlar, çocukların karşılaştığı konuşma miktarının ve öğrenme süreçlerindeki farklılıkların dil gelişimini açıklamada önemli olabileceğini gösterdi. Bilim insanları, modelin üç iç parametresini değiştirerek çocuklar arasındaki öğrenme hızı farklılıklarını da temsil edebildi.
DİL GELİŞİMİ ARAŞTIRMALARINA YENİ YÖNTEM
Çalışma, çocukların doğal ortamlarından elde edilen verilerle dil öğrenimine ilişkin bilimsel yaklaşımların test edilebileceğini gösterdi.
Bununla birlikte modeller yalnızca konuşma seslerini işledi. Kelimelerin anlamları, görsel deneyimler ve sosyal etkileşimler araştırmanın bu aşamasına dahil edilmedi.
Araştırmacılar, sonraki çalışmaların çocukların dil gelişimini daha kapsamlı biçimde açıklamak için bu unsurları da ele alabileceğini belirtti.