Ekonomist Levent Işık, ABD’nin savunma politikaları ve Grönland üzerinden yükselen gerilimin, yalnızca bölgesel bir tartışma olmadığını, küresel ölçekte yeni bir kaos sürecini tetikleyebileceğini söyledi. Manşet Haber’e değerlendirmelerde bulunan Işık, özellikle ABD Başkanı Donald Trump’ın son dönemdeki söylemlerinin, uluslararası düzenin temellerini hedef aldığını vurguladı.
SAVUNMA BÜTÇESİ VE AÇIK TEHDİTLER DİKKAT ÇEKİYOR
Trump’ın, iç güvenlik harcamaları hariç olmak üzere ABD savunma bütçesinin 901 milyar dolardan 1,5 trilyon dolara çıkarılması gerektiğini savunmasının ardından, son bir hafta içinde birçok ülkeye yönelik sert açıklamalar yaptığına dikkat çekildi. Bu açıklamalar arasında en fazla öne çıkan başlığın Grönland olduğu ifade edildi. Işık’a göre Trump’ın Danimarka’ya yönelik “kararını ver” mesajı ve “gerekirse zorla alırız” iması, yalnızca diplomatik bir kriz değil, uluslararası güvenlik açısından ciddi bir kırılma noktası anlamına geliyor.
GRÖNLAND NEDEN STRATEJİK ÖNEMDE?
Grönland’ın taşıdığı stratejik önem, yalnızca sahip olduğu yer altı kaynaklarıyla sınırlı görülmüyor. Küresel ısınmanın etkisiyle buzulların erimesi sonucu ortaya çıkan yeni deniz ticaret yolları, adayı uluslararası lojistik ve askeri dengeler açısından kritik bir noktaya taşıyor. Aynı zamanda nükleer caydırıcılık, erken uyarı ve savunma sistemleri bakımından da kilit bir konumda yer alan Grönland çevresinde Rusya ve Çin’e ait askeri ve ticari gemilerin artan varlığı, ABD açısından güvenlik endişelerini derinleştiriyor.
“GÜÇLÜ OLANIN HAKLI OLDUĞU” YENİ ANLAYIŞ
Işık, Trump’ın yakın çevresinden gelen açıklamaların, ABD dış politikasında köklü bir zihniyet değişimine işaret ettiğini belirtti. Trump’ın danışmanlarından Stephen Miller’ın, “ABD için artık güçlü olanın her şeye hakkı vardır” yaklaşımını açıkça dile getirmesinin, mevcut uluslararası sistemin reddi anlamına geldiğini söyledi. Bu çerçevede Trump’ın NATO, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği gibi yapıların etkisini göz ardı ettiğine dikkat çekildi.
OLASI MÜDAHALE TÜM DENGELERİ SARSABİLİR
Levent Işık’a göre Grönland’a yönelik olası bir zorlayıcı adım, NATO, BM ve Avrupa Birliği’nin aynı anda ciddi bir meşruiyet krizi yaşamasına yol açabilir. Böyle bir senaryonun ekonomik, siyasi ve askeri sonuçlarının zincirleme biçimde tüm dünyaya yayılabileceği belirtildi. Analizde, bu tür bir müdahalenin küresel aktörleri “gücün yettiğini alma” refleksine sürükleyebileceği ve bunun da kontrolsüz bir çatışma ortamı yaratabileceği uyarısı yapıldı.
YENİ DÜNYA DÜZENİ ARAYIŞI MI?
Işık, Trump’ın daha önce ABD’yi onlarca uluslararası kuruluştan çektiğini hatırlatarak, mevcut dünya düzeninin ABD açısından sürdürülemez görüldüğünü savunduğunu aktardı. Bu yaklaşımın, Çin’in yükselişi karşısında zamanın ABD aleyhine işlediği düşüncesine dayandığını ifade etti.
“KÜRESEL EKONOMİK KARANLIK DÖNEME HAZIRLIK ŞART”
Ekonomist Levent Işık, yaşanan gelişmelerin kısa, orta ve uzun vadede küresel ekonomi üzerinde ağır sonuçlar doğurabileceğini belirtti. Devletlerin, şirketlerin ve toplumların bu yeni döneme hazırlık yapması gerektiğini vurgulayan Işık, Grönland krizinin sadece bir ada meselesi değil, yeni bir küresel güç mücadelesinin açık işareti olduğunu söyledi.
Haber Merkezi: Melisa Altuntaş
