Uzman Dil ve Konuşma Terapisti Jülide Kesebir, çocuklarda kontrolsüz ekran kullanımının dil ve konuşma gelişiminde gecikmelere yol açabileceği konusunda kritik uyarılarda bulundu.
Kesebir, teknolojinin günlük yaşamın merkezine yerleşmesiyle birlikte çocukların çok erken yaşta ekranla tanıştığını, bunun ise sağlıklı dil gelişimi açısından ciddi riskler oluşturduğunu belirtti.
EKRAN SÜRESİ ARTTIKÇA DİL GECİKMESİ RİSKİ YÜKSELİYOR
Gecikmiş dil ve konuşmanın, çocuğun yaşına göre kelime haznesi, cümle kurma becerileri ve dilbilgisel yapıların beklenen seviyenin gerisinde kalmasıyla ortaya çıktığını aktaran Kesebir, ekran karşısında geçirilen sürenin sosyal etkileşimi azalttığını ve bunun akademik, sosyal ve davranışsal sorunlara zemin hazırladığının altını çizdi.
Kesebir’in aktardığı bilimsel verilere göre:
-
Günde 3 saatten fazla ekrana maruz kalan çocuklarda dil gecikmesi riski belirgin şekilde artıyor.
-
Mobil cihaz kullanımındaki her 30 dakikalık artış, 18 aylık çocuklarda ifade edici dil gecikmesi riskini 2–3 kat yükseltiyor.
Kesebir, "Bir çizgi film daha izlesin" mantığıyla verilen her ek sürenin bile olumsuz etkiler yaratabileceğini vurguladı.
UZUN SÜRELİ EKRAN MARUZİYETİ DOĞAL ETKİLEŞİMİ AZALTIYOR
Kesebir, klinik deneyimlerinde ekran karşısında uzun süre pasif kalan çocuklarda ortak özellikler gördüklerini şu şekilde aktardı:
-
Göz teması kurmakta zorlanma
-
Sohbet başlatma ve sürdürme güçlüğü
-
Jest ve mimik kullanımında yetersizlik
-
Oyuna sözel katılımda zayıflık
"Ekran süresi arttıkça çocuğun doğal etkileşim zamanı azalıyor ve bu durum dil gelişiminin tüm bileşenlerini olumsuz etkiliyor" dedi.
2 YAŞ ALTINA EKRAN SINIRLANDIRMASI: AİLELERE KRİTİK UYARILAR
Kesebir, ailelerin ekran kullanımında daha bilinçli olması gerektiğini belirterek şu tavsiyelerde bulundu:
-
2 yaş altı çocuklarda ekran kullanımından mümkün olduğunca kaçınılmalı.
-
2–5 yaş arası çocuklarda ekran süresi günde maksimum 1 saat olmalı ve ebeveyn eşliğinde izlenmeli.
-
Yemek zamanı, uyku öncesi ve aile içi oyun saatleri kesinlikle ekransız alanlar olarak korunmalı.
-
Arka planda sürekli açık televizyon ve tablet kullanımından uzak durulmalı.
“ÇOCUKLAR DİLİ EKRANDAN DEĞİL, İNSAN ETKİLEŞİMİNDEN ÖĞRENİR”
Kesebir, ailelerin “Zamanla düzelir” düşüncesiyle beklemesinin riski artırdığını belirterek şu belirtilerde mutlaka uzmana başvurulması gerektiğini vurguladı:
-
18 ayda hiç anlamlı sözcük yoksa
-
24 ayda 50’den az kelime kullanılıyorsa
-
30–36 ay arasında iki sözcüklü basit cümleler kurulamıyorsa
-
Söylenenleri anlamada güçlük varsa
-
Çocuk ismine her zaman dönüp bakmıyorsa
-
İnsan etkileşimine ilgisi azalmışsa
Kesebir, “Konuşma gecikmesi kader değildir. Erken tanı, doğru terapi ve aile desteğiyle süreç büyük ölçüde olumlu yönde değişebilir” ifadelerini kullandı.
Kaynak: AA
